गोविन्द विश्वकर्मा
सुर्खेत – सुर्खेतको विजौरा गाविस वडानम्वर ५ मायाँतालका जनसिंह थापाको घरका महिलाहरु रजस्वला ९महिनावारी० हुँदा त्यहाँ बसाल्ने भन्दै एउटा छाउ गोठ बनाइएको थियो । त्यै छाउगोठमा महिनावारी भएको बेला महिलाहरु बस्नुपर्ने बाध्यता थियो ।
महिनावारी प्राकृतिक नियम हो भनेर थाह हुँदा हुँदै पनि थापाको घरमामात्रै होइन, सुर्खेतका विजौरासहित लगाम, वेतानलगायत त्यहाँका सवैजसो घरमा छाउपडि कु–प्रथा थियो । छाउपडिको विरुद्धमा महिलाहरु जागरुक हुन थालेपछि छाउपडि मुक्त समाज निर्माणको अभियान चल्यो । त्यसबेला थापाले त्यो अभियान चलाउनेहरुसँग झगडा पनि गर्नुभयो, संसार विगार्न हुँदैन भनेर । पछि सम्झाई बुझाई गर्दा महिलालाई वलात्कार, जंगली जनावरले आक्रमण गर्नसक्ने, महिलाको स्वास्थ्यमा असर पर्ने तथा असुरक्षा हुनसक्ने थाह पाएपछि उहाँले आफ्नो घरका महिलाका लागि बनाइएको छाउ गोठ भत्काउनुभयो ।
“पहिला त भत्काउन नहुने भनेर भनिन्थ्यो” थापा भन्नुहुन्छ, “छाउपडि बस्दा असुरक्षा हुन्छ भनेर थाह भयो ।” थापाको घरमा जस्तै पछि समुदायका हरेक घरपरिवारमा बनेका छाउगोठ भत्किन थाले । अहिले विजौरामा छाउगोठ छैनन् । विजौरा ७ का पद्मादेवी वि।क।का श्रीमानलाई स्थानीय नागरिकले धामी झाँक्री गर्ने व्यक्तिका रुपमा चिन्ने गरेका छन् । पद्मादेवी महिनावारी हुँदा पनि सानो पिंडा सहनुपर्ने अवस्था थिएन । “मेरो श्रीमान धामी हुनुहुन्छ” उहाँ भन्नुहुन्छ, “पहिला बाहिरै अलग्गै राख्थे ।” विजौरा ९ गुँडे भावरका निर्मला जैसी भन्नुहुन्छ, “पहिला छुवाछुत हुन्थ्यो । भाडा छुन दिनुहुन्थेन ।
अहिले घरमै बस्छौँ । खाना पनि भान्सामा आफै गएर पकाउने गरेका छौँ ।” महिलाहरु छाउ गोठमा बस्दा त धेरै समस्याहरु भोग्नु परेका यथार्थता महिलाहरुसँग छँदैछन् । अझ यसका विरुद्ध अभियान चलाउँदासमेत समस्या महिलाहरुलाई आइपरे । फेरी पनि पद्मादेवी भन्नुहुन्छ, “वलात्कारको अप्ठ्यारो हुन्छ । पहिला गाली पनि खाइयो, तर परिवर्तन भयो ।” गुँडे भावरका निर्मला बताउनुहुन्छ, पहिला शिक्षाको कमी थियो, “अहिले चेतनामा वृद्धि भयो । पहिला सर्पको डर हुन्थ्यो, वलात्कारको डर पनि हुन्थ्यो । जे होस् असुरक्षा हुन्थ्यो ।” छाउपडिले मानव भनेर भनिने व्यवहारलाई खिल्ली उडाइरहेको छ ।
त्यसकारण यो एउटा कु–प्रथा हो । यसबाट तपाई हाम्रो महिलाको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्नसक्छ । त्यत्तिमात्रै होइन, तपाई हाम्रो इज्जतमा पनि दाग लाग्नसक्ने घटना हुनसक्छ । पहिला छाउपडि बस्दा अपधारिक क्रियाकलाप हुने गरेपनि अहिले त्यस्ता क्रियाकलाप विजौरामा रोकिएका छन् । आफ्ना चेलीवेटी तथा आमा र श्रीमतिहरु सुरक्षित हुँदा पुरुषहरु पनि खुसी छन् । जसरी धामी झाँक्री गर्ने व्यक्ति भनेर चिनिने पदमादेवी वि।क। का श्रीमान कु–प्रथा अन्त्यका लागि महिलाहरुले चलाएको अभियानमा साथ दिनतर्फ लाग्नुभयो । त्यसरी नै तपाई हामी पनि लागिपर्न जरुरी छ ।
धेरै समयकाे प्रतिक्षा पछि गाेविन्द विश्वकर्मा(सुरज) काे पहिलाे लाेकसांगीतिक काेशेली सपनीमा तिमीसंगै हुने गर्छु म बाेलकाे गीत तपार्इकाे घर अागन रेडियाे सेट अनलार्इन तथा यत्र तत्र सर्वत्र उपलव्ध भएकाे जानकारी गराेदछु । जुन गीतकाे पहिलाे अन्तरा तिम्रै घरकाे अागनमा पुगेर, मागे माया सरणमा झुकेर सपनीमा तिमीसंगै हुने गर्छु म यता हेर्छु देख्दिन उता हेर्छु देख्दैन छटपटन्छिु मध्यरातमा विपनीमा तिम्रै यादमा रुने गर्छु म । सुमधुर स्वरका धनी धर्मेन्द्र शाही र टीका पुनकाे सुमधुर अावाज, गोविन्द विश्वकर्मा(सुरज) उत्कृष्ट शब्द सृजना र दर्जनाैं गीतमा लय गरिसक्नुभएका सर्जक तेजेन्द्र विवशकाे लयमा रहेकाे याे गीत सपनीमा तिमीसंगै बजारमा आएको छ सुनेर साथ दिनुहेनेछ भन्ने आशा छ। र डाउनलोडगर्नको लागी तलको लिङ्कमा क्लीक गर्नुहोला
